Horloges: functioneel of sierraad?

Het horloge maakt in de loop van de tijd een ontwikkeling door. Natuurlijk komen horlogemakers telkens met nieuwe technieken en designs. Maar daar wordt hier niet op gedoeld. Ook de functie van het horloge blijft veranderen. Waren horloges vroeger handige draagbare klokjes die mensen bij zich droegen om op ieder moment van de dag de tijd af te kunnen lezen, tegenwoordig worden ze steeds meer als mode accessoire gezien. Uit onderzoek blijkt zelfs dat slechts 30% van de mensen een horloge ook daadwerkelijk gebruikt om de tijd af te lezen.

De geschiedenis van het horloge gaat ver terug, tot in de 15e eeuw. De roep om een instrument waarmee op ieder gewenst moment, op ieder gewenste plaats de tijd afgelezen kon worden, ontstond in de scheepvaart. Om precies te kunnen navigeren was het noodzakelijk om midden op zee de lokale tijd met de Europese tijd te kunnen vergelijken. De eerste horloges dienden voor dit doel en waren daarom in eerste instantie puur functioneel. Het werden kleine ovalen zakklokjes die doormiddel van een ketting gedragen werden aan de broekriem of om de nek. In de loop van de tijd werd de technologie van horloges sterk verbeterd. De innovaties gingen verder dan de technologie alleen. Horloges werden vanaf het eind van de 19e eeuw zo ontworpen dat ze om de pols gedragen konden worden. Met de introductie van het polshorloge werd een blik werpen op de tijd vele malen gemakkelijk dan met een zakhorloge ooit het geval was. Buiten dat werd het horloge ook meer en meer een mode accessoire. Dit startte met de productie van speciale dameshorloges die bevestigd werden aan armbanden. Deze werden snel gevolgd door polshorloges met leren horlogebanden die voor mannen geschikt waren.

Heden ten dage lijkt het alsof de oorspronkelijke functie van horloges, namelijk het aflezen van de tijd, steeds minder belangrijk wordt. Dit heeft vermoedelijk te maken met een aantal ontwikkelingen. De tijd is allereerst steeds meer zichtbaar in het straatbeeld. Was eerst de kerkklok het enige punt waarop de tijd af te lezen was, op dit moment word je op verschillende manieren aan de tijd herinnerd, zoals in bushokjes of op neonreclameborden. Daarnaast heeft binnenshuis inmiddels ieder huishoudelijk apparaat een digitale klok in het display waardoor het aantal klokken in het gemiddelde huishouden sterk vermeerderd is. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de magnetron, DVD-speler en computer. De meest belangrijke reden dat mensen de horloge steeds minder als functioneel object zien is de komst van de mobiele telefoon. Bijna ieder persoon loopt tegenwoordig met een mobiele telefoon op zak, velen daarvan hebben ook een horloge om de pols. Wanneer iemand  met telefoon en horloge de tijd wil weten, neemt zij over het algemeen eerder de moeite om de mobiele telefoon tevoorschijn te halen dan dat zij snel een blik werpt op haar polshorloge. Dit gegeven klinkt misschien vreemd in de oren, maar wordt ondersteund door cijfers uit onderzoek. Het totaal aantal mensen waarvoor dit geldt is namelijk 64,7%. Dat percentage ligt dus behoorlijk hoog.

De transformatie van het horloge van puur functioneel object naar mode accessoire geeft een vrijbrief aan ontwerpers om al hun creativiteit in te zetten bij het ontwikkelen van nieuwe horloge designs. Voor het aflezen van de tijd hebben we immers onze mobiele telefoon in onze broekzak zitten. Stijl, dat is wat telt als je je horloge gaat kopen!